Đầu tư cho khí tượng – tương lai giảm tổn thất

Đầu tư cho khí tượng – tương lai giảm tổn thất

(TN&MT) – Thống kê của Tổ chức Khí tượng Thế giới và Ngân hàng Thế giới cho thấy, nếu “đầu tư 1 đồng cho khí tượng thủy văn (KTTV) sẽ mang lại hiệu quả kinh tế, từ việc giảm thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan xấp xỉ 28 – 30 đồng”, chưa tính đến thiệt hại về sinh mạng con người.

Dữ liệu đầu vào của các ngành kinh tế

Thông tin, dữ liệu KTTV phục vụ đắc lực công tác quản lý, điều hành chính sách, lập chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội; quốc phòng, an ninh và phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu ảnh hưởng tới 11/17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) thuộc Chương trình Nghị sự 2030 của Liên Hợp Quốc đã được Lãnh đạo Việt Nam cùng 192 quốc gia, vùng lãnh thổ thông qua năm 2015.

Theo đánh giá của Tổng cục KTTV, hiện nay trình độ, năng lực của ngành KTTV Việt Nam đã dần tiệm cận vị trí đứng đầu ASEAN. Tổ chức Khí tượng Thế giới đã chọn Tổng cục KTTV Việt Nam là Trung tâm dự báo hỗ trợ khu vực Đông Nam Á về bão, mưa lớn, gió mạnh, dự kiến mở rộng phạm vi hỗ trợ sang lũ, lũ quét. Hoạt động KTTV phục vụ chuyên dùng của các tổ chức, cá nhân được tăng cường với sự xuất hiện của hàng nghìn trạm quan trắc trong khắp các ngành, lĩnh vực.

Các quan trắc viên tác nghiệp trong địa hình khó khăn. Ảnh: Việt Hùng

Thống kê cho thấy, Tổng cục KTTV hiện đang quản lý 310 trạm quan trắc khí tượng bề mặt (bao gồm: trạm nông nghiệp, trạm bức xạ, trạm thủ công, trạm tự động); 27 trạm quan trắc khí tượng trên cao và ra đa thời tiết; 782 trạm đo mưa tự động; 404 trạm quan trắc thủy văn (bao gồm cả trạm thủ công và tự động); 27 trạm quan trắc hải văn và 180 trạm, điểm đo môi trường.

Ngành KTTV luôn đảm bảo hoạt động ổn định của hệ thống máy chủ, thực hiện chế độ trực kỹ thuật 24h/24h đảm bảo hệ thống viễn thông hoạt động thông suốt và thu thập, xử lý, chia sẻ số liệu đầy đủ kịp thời phục vụ dự báo, cảnh báo bão, lũ và truyền tin kịp thời cho Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn các cấp; phối hợp với Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai thực hiện kết nối và chia sẻ dữ liệu KTTV.

Theo thống kê, chỉ trong 10 năm gần đây, trung bình mỗi năm Việt Nam có 649 đợt thiên tai xảy ra như: Bão, lũ, hạn hán, mưa đá, lốc xoáy, sạt lở; gây thiệt hại khoảng 5,2 tỷ USD, làm khoảng 500 người chết và phá hủy khoảng 470.000 ngôi nhà, giá trị thiệt hại về tài sản ước tính chiếm khoảng 1,3% GDP.

Tự động hóa mạng lưới quan trắc

Mạng lưới quan trắc KTTV những năm gần đây đã được đầu tư nâng cấp và tăng về số lượng. Tuy nhiên, so với một số nước trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc thì mật độ trạm vẫn còn thưa, đặc biệt ở những vùng xa xôi, hẻo lánh. Bên cạnh đó, phần lớn các thiết bị đo đạc tại các trạm đều là thiết bị cũ, đo đạc chủ yếu bằng phương pháp thủ công. Công nghệ tự động đo và truyền số liệu về các trung tâm còn hạn chế.

Với tốc độ phát triển nhanh của kinh tế – xã hội nước ta hiện nay, nhu cầu thông tin về KTTV đòi hỏi ngày càng tăng, không chỉ xuất phát từ cộng đồng, mà còn xuất phát từ nhiều lĩnh vực ngành nghề của xã hội. Điều này đòi hỏi mạng lưới quan trắc KTTV quốc gia cần phải có những thay đổi mang tính đột phá cả về số lượng và chất lượng, tự động hóa mạng lưới quan trắc KTTV quốc gia theo hướng tích hợp tổng thể mạng lưới trạm quan trắc tài nguyên và môi trường lấy trạm KTTV làm nòng cốt; tăng mật độ trạm đo, điểm đo ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, kiện toàn hệ thống ra đa thời tiết theo quy hoạch phê duyệt tại Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 12/1/2016  của Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là đối với nguồn số liệu khí tượng, hải văn trên biển, đảo.

Trước những đòi hỏi bức thiết của kinh tế – xã hội, ngành KTTV đã triển khai nhiều dự án nhằm tăng cường năng lực quan trắc và truyền tin KTTV. Xây dựng trạm ra đa thời tiết hiện đại mới tại Phù Liễn (Hải Phòng), Vinh (Nghệ An), Pha Đin (Lai Châu). Toàn bộ hệ thống ra đa thời tiết trong vài năm tới sẽ hoàn thành việc nâng cấp, bổ sung, có thể phủ sóng toàn bộ đất liền và các vùng biển ven bờ, khu vực biển Quần đảo Trường Sa và Phú Quốc, cho phép giám sát hoạt động của bão, cảnh báo sớm mưa lớn và phát hiện sớm dông sét.

Mục tiêu của ngành KTTV đến năm 2030 là sẽ phát triển đồng bộ mạng lưới trạm tự động quan trắc về khí tượng, thủy văn, hải văn theo hướng tăng dày mật độ các trạm tự động lên 70% so với số lượng hiện có; ưu tiên phát triển tại các khu vực thường xuyên có nguy cơ xảy ra các thiên tai liên quan đến bão, nước dâng do bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán và xâm nhập mặn.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *